Frankowicz, który kupił mieszkanie na kredyt, a następnie je wynajmował, nadal może być konsumentem. Tak wynika z wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Orzeczenie dotyczy osób, dla których wynajem nie stanowi działalności zawodowej. Mogą one korzystać z ochrony przewidzianej w dyrektywie 93/13/EWG.
Wyrok w sprawie C-347/23 jest korzystny dla części posiadaczy kredytów frankowych. Dotyczy osób, które kupiły nieruchomość za środki z kredytu w CHF. Następnie przeznaczyły mieszkanie na wynajem, ale nie prowadziły w tym zakresie działalności zawodowej. Orzeczenie wyjaśnia, kiedy takim kredytobiorcom przysługuje ochrona konsumencka.
Wynajmujący jest konsumentem
Stanowisko TSUE wskazuje, że uzyskiwanie dochodów z najmu nie musi oznaczać utraty statusu konsumenta. Znaczenie ma przede wszystkim cel zawarcia umowy oraz charakter wynajmu. Sąd powinien sprawdzić, czy kredytobiorca działał w ramach działalności gospodarczej lub zawodowej.
Jeżeli wynajem miał charakter prywatny, kredytobiorca może korzystać z ochrony konsumenckiej. Może także kwestionować niedozwolone postanowienia umowne. Jeżeli bez tych postanowień umowa nie może dalej obowiązywać, możliwe jest ustalenie jej nieważności. Zawsze wymaga to jednak indywidualnej analizy dokumentacji.
Inaczej może wyglądać sytuacja przedsiębiorców. Co do zasady nie korzystają oni z ochrony przewidzianej dla konsumentów, gdy zawierają umowy bezpośrednio związane z działalnością gospodarczą lub zawodową. Nadal mogą jednak dochodzić swoich praw na podstawie innych przepisów prawa. Zakres możliwych roszczeń zależy wtedy od treści umowy i okoliczności jej zawarcia.
Wyrok TSUE zachętą dla frankowiczów
Wyrok C-347/23 powinien ułatwić polskim sądom ocenę podobnych spraw. Trybunał wskazał kryteria istotne przy ustalaniu statusu kredytobiorcy. Sam fakt wynajmowania mieszkania nie przesądza o prowadzeniu działalności gospodarczej. Nie pozbawia również automatycznie kredytobiorcy ochrony konsumenckiej.
Orzeczenie może pomóc w ujednoliceniu krajowego orzecznictwa. Sądy otrzymały bowiem wskazówki dotyczące oceny celu zawarcia umowy. Dzięki temu podobne sprawy mogą być rozpoznawane według bardziej przejrzystych zasad. Mniejsza liczba wątpliwości może również usprawnić prowadzenie postępowań.
Wyrok ma szczególne znaczenie dla osób, które kupiły pojedyncze mieszkanie na wynajem. Część kredytobiorców traktowała taką nieruchomość jako zabezpieczenie swojego majątku. Inni wynajmowali ją w celu pokrycia kosztów kredytu. Takie okoliczności nie muszą oznaczać działania w charakterze przedsiębiorcy.
Frankowicze znajdujący się w podobnej sytuacji powinni przeanalizować swoją umowę. Należy również sprawdzić cel zakupu nieruchomości oraz sposób prowadzenia najmu. Dopiero łączna ocena tych okoliczności pozwala określić status kredytobiorcy. Pozwala też ustalić zakres przysługującej mu ochrony.
Seria wyroków korzystnych dla frankowiczów
Orzeczenie C-347/23 wpisuje się w serię wyroków istotnych dla frankowiczów. TSUE wielokrotnie wypowiadał się już o skutkach nieważności umów kredytowych. Analizował również zakres roszczeń banków oraz uprawnienia konsumentów. Wyroki te wpłynęły na praktykę polskich sądów.
W jednym z wcześniejszych orzeczeń Trybunał odniósł się do dodatkowych roszczeń banków. Wskazał ograniczenia wynikające z unijnej ochrony konsumentów. Bank nie powinien czerpać korzyści z zastosowania nieuczciwych warunków umownych. Po stwierdzeniu nieważności umowy może natomiast dochodzić zwrotu wypłaconego kapitału.
TSUE zajmował się również dodatkowymi roszczeniami kredytobiorców. Ich dopuszczalność zależy między innymi od przepisów krajowych. Zastosowane rozwiązania nie mogą jednak osłabiać ochrony wynikającej z dyrektywy 93/13. Każde takie roszczenie wymaga więc osobnej oceny prawnej.
Trybunał wypowiedział się także w sprawie zabezpieczenia roszczeń podczas procesu. W określonych sytuacjach sąd powinien rozważyć zawieszenie obowiązku spłacania rat. Takie rozwiązanie może być konieczne dla zapewnienia skutecznej ochrony konsumenta. Decyzja zależy jednak od okoliczności konkretnej sprawy.
Znaczenie miały również wyroki dotyczące obowiązków informacyjnych banków. Wiedza ekonomiczna klienta nie zwalnia banku z przekazania wymaganych informacji. Podobnie należy oceniać doświadczenie zawodowe zdobyte w sektorze finansowym. Konsument powinien otrzymać jasne wyjaśnienie ryzyka związanego z kredytem walutowym.
Sądy mogą też uwzględniać wcześniejsze rozstrzygnięcia dotyczące podobnych postanowień umownych. Pomocny jest między innymi rejestr klauzul niedozwolonych. Porównanie postanowień może ułatwić ocenę ich abuzywności. Nie zwalnia jednak sądu z uwzględnienia treści konkretnej umowy.
Sposób wykonywania umowy również nie musi usuwać jej pierwotnych wad. Bank może na przykład nie korzystać z całego zakresu przyznanych sobie uprawnień. Nie oznacza to jednak, że niedozwolone postanowienie umowne staje się zgodne z prawem. Kluczowa pozostaje ocena jego treści z uwzględnieniem okoliczności istniejących w chwili zawarcia umowy.
Z doświadczoną kancelarią po korzystny wyrok
Orzecznictwo TSUE wzmacnia ochronę konsumentów posiadających kredyty frankowe. Nie oznacza to jednak automatycznej wygranej w każdej sprawie. Konieczna jest analiza umowy, regulaminu, aneksów oraz dokumentów dotyczących spłaty. Znaczenie mają także okoliczności zawarcia umowy i późniejszego wynajmowania nieruchomości.
Przed wyborem ugody albo procesu warto porównać skutki obu rozwiązań. Należy sprawdzić możliwe korzyści, koszty oraz ryzyka. Ugoda może zakończyć spór szybciej, ale zwykle wymaga rezygnacji z części roszczeń. Postępowanie sądowe może natomiast trwać dłużej i wymaga odpowiedniego przygotowania.
Pierwszym krokiem może być konsultacja z kancelarią specjalizującą się w kredytach walutowych. Prawnicy ocenią status kredytobiorcy oraz postanowienia jego umowy. Następnie przedstawią możliwe warianty działania i przygotują strategię. Mogą również reprezentować klienta podczas całego sporu z bankiem.
Profesjonalna analiza pozwala realnie ocenić szanse i finansowe skutki postępowania. Dzięki niej kredytobiorca może podjąć świadomą decyzję. Dotyczy to również frankowiczów, którzy wynajmują mieszkanie kupione za środki z kredytu.
