Kredyty w dolarach i jenach
Kredyty indeksowane lub denominowane do dolara amerykańskiego i jena japońskiego mogą zawierać postanowienia budzące podobne wątpliwości jak postanowienia umowne spotykane w innych umowach kredytów walutowych.
Przeanalizujemy sposób ustalania kursu, zakres informacji przekazanych przez bank oraz konsekwencje prawne i finansowe umowy. Ocenimy, czy istnieją podstawy do zakwestionowania jej postanowień lub ustalenia nieważności całej umowy.
KREDYTY WALUTOWE
Najwięcej sporów z bankami dotyczy kredytów powiązanych z frankiem szwajcarskim. Nie oznacza to jednak, że mechanizmy stosowane w umowach odnoszonych do innych walut zawsze były prawidłowe.
Banki oferowały również kredyty indeksowane lub denominowane do:
W części takich umów wysokość zadłużenia i kolejnych rat zależała od kursów ustalanych na podstawie wewnętrznych tabel banku. Kredytobiorca mógł być jednocześnie obciążony długoterminowym ryzykiem zmiany wartości waluty, mimo że kredyt mógł być wypłacony lub był spłacany w złotych (albo zaistniały oba te przypadki jednocześnie).
Prawa konsumenta nie zależą wyłącznie od symbolu waluty wskazanego w umowie. Znaczenie mają przede wszystkim jej postanowienia, sposób przedstawienia ryzyka oraz to, czy kredytobiorca mógł zrozumieć rzeczywiste konsekwencje ekonomiczne zaciąganego zobowiązania.
DOLAR AMERYKAŃSKI
W umowach powiązanych z dolarem amerykańskim kwota wypłaconego finansowania albo saldo zadłużenia mogły być przeliczane według kursu USD ustalanego przez bank.
W praktyce oznaczało to, że na wysokość zobowiązania mogły wpływać:
Analizujemy, czy postanowienia dotyczące tych mechanizmów zostały opisane w sposób jasny, jednoznaczny i możliwy do samodzielnego zweryfikowania przez kredytobiorcę.
JEN JAPOŃSKI
Umowy odnoszone do jena japońskiego występowały rzadziej, jednak ich konstrukcja również mogła narażać kredytobiorcę na trudne do oszacowania ryzyko.
Znaczne zmiany relacji pomiędzy JPY a PLN mogły wpływać nie tylko na wysokość miesięcznej raty, lecz również na saldo zadłużenia wyrażone w złotych. Dlatego istotne jest ustalenie, czy przed podpisaniem umowy bank przedstawił możliwe konsekwencje zmian kursowych w sposób pozwalający podjąć świadomą decyzję.
Sprawdzamy także, czy kredytobiorca otrzymał informacje odnoszące się konkretnie do wieloletniego kredytu w jenach, czy jedynie podpisał ogólne oświadczenie o świadomości istnienia ryzyka walutowego, a także czy miał rzeczywisty wpływ na treść umowy.
KONSTRUKCJA UMOWY
Samo wskazanie w umowie USD lub JPY nie musi oznaczać, że kredytobiorca faktycznie otrzymał dolary albo jeny.
W wielu umowach:
Podczas analizy ustalamy, czy był to rzeczywisty kredyt walutowy, czy zobowiązanie złotowe jedynie indeksowane albo denominowane do waluty obcej. Rozróżnienie to może mieć znaczenie dla oceny prawnej sprawy.
KLAUZULE UMOWNE
Weryfikujemy całą umowę, a nie tylko pojedyncze postanowienie zawierające oznaczenie waluty.
Szczególną uwagę zwracamy na postanowienia umowne dotyczące:
Znaczenie ma również to, czy postanowienia zostały indywidualnie uzgodnione z kredytobiorcą, czy pochodziły z przygotowanego wcześniej wzorca umowy.
Informacja, że kurs waluty może wzrosnąć lub spaść, nie zawsze wystarcza do zrozumienia rzeczywistego ryzyka wieloletniego zobowiązania.
Kredytobiorca powinien mieć możliwość oceny, w jaki sposób znacząca zmiana kursu USD lub JPY może wpłynąć na:
Badamy treść umowy, załączników i oświadczeń, a także informacje przedstawione przed jej zawarciem. Sprawdzamy, czy konsument mógł na ich podstawie świadomie ocenić możliwe skutki ekonomiczne kredytu.
Samo podpisanie standardowego oświadczenia o znajomości ryzyka nie przesądza jeszcze o tym, że obowiązek informacyjny został wykonany prawidłowo.
Możliwość ustalenia nieważności zależy od treści konkretnej umowy. Nie można jej ocenić wyłącznie na podstawie waluty, roku zawarcia umowy albo nazwy banku.
Jeżeli zakwestionowane postanowienia określają główne zasady przeliczania zobowiązania, a po ich usunięciu umowa nie może być dalej wykonywana, jednym z rozważanych skutków może być ustalenie nieważności całej umowy.
W zależności od dokumentacji możliwe działania mogą obejmować:
Przed rozpoczęciem postępowania przedstawiamy możliwe warianty działania oraz związane z nimi korzyści i ryzyka.
PYTANIA I ODPOWIEDZI
Nie można automatycznie zakładać, że wynik sprawy będzie taki sam. W umowach mogą jednak występować podobne problemy dotyczące tabel kursowych, spreadu, mechanizmu przeliczeniowego oraz sposobu przedstawienia ryzyka walutowego.
Nie. Sam wzrost kursu dolara albo jena nie oznacza, że umowa jest nieważna. Ocenie podlega przede wszystkim treść postanowień umownych i informacje przekazane konsumentowi przed zawarciem umowy.
Nie zawsze. Możliwość spłaty bezpośrednio w USD lub JPY mogła zmienić sposób wykonywania umowy, ale nie musi usuwać wszystkich wątpliwości związanych z jej pierwotną treścią.
Zależy to od treści aneksu i okoliczności jego zawarcia. Każdy taki dokument powinien zostać przeanalizowany razem z pierwotną umową. Samo podpisanie aneksu nie oznacza automatycznie usunięcia skutków niedozwolonych postanowień umownych.
Tak. Dokumenty można przesłać elektronicznie, a konsultacje i większość czynności mogą odbywać się na odległość. O konieczności osobistego udziału informujemy z odpowiednim wyprzedzeniem.
Jeżeli posiadasz lub spłaciłeś kredyt powiązany z dolarem amerykańskim albo jenem japońskim, przekaż nam dokumentację do analizy.
Sprawdzimy konstrukcję zobowiązania, ocenimy możliwe roszczenia i przedstawimy rozwiązania dopasowane do Twojej sytuacji.
