Klauzule niedozwolone
Umowa przygotowana przez bank, ubezpieczyciela, dewelopera, operatora lub innego przedsiębiorcę może zawierać postanowienia, które naruszają prawa konsumenta i nie powinny go wiązać.
Przeanalizujemy treść umowy, regulaminu i załączników. Ocenimy, czy kwestionowane postanowienia umowne zostały indywidualnie uzgodnione z konsumentem, czy są sformułowane w sposób jasny i zrozumiały oraz czy nie kształtują jego praw i obowiązków w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy.
KLAUZULE ABUZYWNE
Klauzule niedozwolone, nazywane również abuzywnymi, to postanowienia umowy zawieranej z konsumentem, które nie zostały z nim indywidualnie uzgodnione, a jednocześnie kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy.
Ocena wymaga ustalenia między innymi:
Kontrola co do zasady nie obejmuje postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane jednoznacznie. Ich przejrzystość wymaga jednak odrębnej i dokładnej oceny.
WZORCE UMOWNE
Postanowienie umowne nie jest indywidualnie uzgodnione, jeżeli konsument nie miał rzeczywistego wpływu na jego treść. Dotyczy to w szczególności postanowień zawartych w formularzu, regulaminie, ogólnych warunkach umowy lub innym wzorcu przygotowanym przez przedsiębiorcę.
Możliwość wyboru jednego z kilku gotowych wariantów, podpisanie oświadczenia o zapoznaniu się z regulaminem albo samo przedstawienie dokumentu przed zawarciem umowy nie zawsze oznacza przeprowadzenie indywidualnych negocjacji.
Sprawdzamy przebieg rozmów, korespondencję, wcześniejsze wersje dokumentów i zakres zmian wprowadzonych na wniosek klienta. Znaczenie ma rzeczywista możliwość negocjowania konkretnego postanowienia, a nie wyłącznie podpis pod całą umową.
PRZYKŁADOWE NARUSZENIA
Nie istnieje jedna zamknięta lista postanowień niedozwolonych, która miałaby zastosowanie w każdej sytuacji. Ocena zależy od rodzaju umowy, jej całej treści i okoliczności zawarcia.
Wątpliwości mogą dotyczyć między innymi postanowień, które:
Podobieństwo postanowienia umownego do wskazanego przykładu lub klauzuli ujętej w publicznym rejestrze klauzul niedozwolonych jest ważną wskazówką, ale nie zastępuje analizy konkretnej umowy.
ANALIZA UMOWY
Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny. Samo odnalezienie podobnego sformułowania w innej umowie nie przesądza jeszcze o wyniku sporu.
SKUTKI PRAWNE
Niedozwolone postanowienie umowne nie wiąże konsumenta. Strony pozostają związane umową w pozostałym zakresie, jeżeli może ona dalej obowiązywać bez zakwestionowanego postanowienia.
W zależności od treści umowy i rodzaju naruszenia skutkiem może być:
Skutek nie powinien być ustalany w oderwaniu od całej umowy. Przed skierowaniem sprawy do sądu analizujemy konsekwencje finansowe i prawne każdego możliwego rozstrzygnięcia.
Pierwszym działaniem może być skierowanie do przedsiębiorcy reklamacji lub wezwania, w którym zostanie wskazane kwestionowane postanowienie umowne, jego skutki oraz żądanie konsumenta. Odpowiedź drugiej strony pozwala ocenić możliwość polubownego zakończenia sporu.
Pomoc kancelarii może obejmować:
Postępowanie Prezesa UOKiK służy ochronie zbiorowych interesów konsumentów lub kontroli niedozwolonych postanowień wzorców umów. Indywidualny zwrot pieniędzy lub ustalenie skutków dla konkretnej umowy może wymagać odrębnych działań klienta.
Klauzule niedozwolone mogą pojawić się w wielu rodzajach umów konsumenckich, nie tylko w dokumentach przygotowywanych przez banki.
Analizujemy między innymi:
Warto przekazać umowę wraz ze wszystkimi załącznikami, regulaminami, cennikami i aneksami, a także korespondencję, potwierdzenia płatności, reklamację oraz odpowiedź przedsiębiorcy. Brak części dokumentów nie musi wykluczać rozpoczęcia analizy.
PYTANIA I ODPOWIEDZI
Nie. Żeby uznać ją za niedozwoloną, musi spełniać ustawowe przesłanki abuzywności. Sama niekorzystna dla konsumenta treść postanowienia albo wysoka cena nie przesądzają automatycznie, że dane postanowienie umowne go nie wiąże.
Ochrona dotyczy przede wszystkim konsumenta zawierającego umowę z przedsiębiorcą. W określonych przypadkach część przepisów konsumenckich może obejmować także osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą.
Nie zawsze. Podpis nie pozbawia konsumenta ochrony przed postanowieniami niedozwolonymi. Należy jednak ustalić, czy konkretne postanowienie umowne spełnia ustawowe przesłanki abuzywności.
Nie. Możliwość zapoznania się z regulaminem jest istotna, ale nie oznacza jeszcze, że wszystkie jego postanowienia zostały indywidualnie uzgodnione albo są zgodne z prawem.
Rejestr klauzul niedozwolonych i decyzje Prezesa UOKiK są ważnym źródłem informacji. Należy jednak uwzględnić treść i znaczenie postanowienia, przedsiębiorcę, rodzaj umowy oraz okoliczności konkretnej sprawy. Samo podobieństwo sformułowania nie zastępuje pełnej analizy i nie przesądza automatycznie o bezskuteczności danego postanowienia lub całej umowy.
Co do zasady strony pozostają związane umową w pozostałym zakresie, jeżeli może ona funkcjonować bez niedozwolonego postanowienia. Wpływ klauzuli na całą umowę zależy jednak od jej konstrukcji.
Jest to możliwe, jeżeli przedsiębiorca pobrał świadczenie na podstawie postanowienia, które nie wiąże konsumenta. Konieczne jest ustalenie wysokości roszczenia, podstawy rozliczenia i terminów przedawnienia.
Nie w każdej sprawie jest to formalny warunek wniesienia pozwu. Reklamacja lub wezwanie często pozwala jednak sprecyzować żądanie, poznać stanowisko przedsiębiorcy i podjąć próbę polubownego rozwiązania sporu.
Prezes UOKiK zajmuje się przede wszystkim ochroną zbiorowych interesów konsumentów oraz kontrolą niedozwolonych postanowień wzorców umów. Dochodzenie indywidualnego zwrotu pieniędzy może wymagać reklamacji, negocjacji lub postępowania sądowego.
Tak. Dokumenty można przekazać elektronicznie, a konsultacje i większość czynności przygotowawczych mogą odbywać się na odległość.
Przekaż nam umowę, regulamin, aneksy i korespondencję z przedsiębiorcą.
Sprawdzimy zakwestionowane postanowienia, ocenimy ich skutki oraz przedstawimy możliwe sposoby ochrony Twoich praw.
