Sankcja kredytu darmowego
Umowa kredytu lub pożyczki konsumenckiej może zawierać błędy dotyczące kosztów, oprocentowania, RRSO albo zasad spłaty. Jeżeli kredytodawca naruszył określone obowiązki, konsument może mieć prawo do skorzystania z sankcji kredytu darmowego.
Przeanalizujemy Twoją umowę, sprawdzimy występujące w niej nieprawidłowości i ocenimy, czy istnieją podstawy do dochodzenia roszczeń wobec banku lub instytucji pożyczkowej, a także policzymy ile pieniędzy możesz odzyskać.
PODSTAWA PRAWNA
Sankcja kredytu darmowego, nazywana również SKD, jest uprawnieniem przewidzianym w art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim.
Jeżeli kredytodawca naruszył wskazane w ustawie obowiązki, konsument może złożyć pisemne oświadczenie i zwracać kredyt bez odsetek oraz innych kosztów należnych kredytodawcy, w terminach i w sposób określony w umowie.
W praktyce zastosowanie sankcji może prowadzić do tego, że konsument będzie zobowiązany do zwrotu tylko otrzymanego kapitału, ale bez części kosztów przewidzianych pierwotnie w umowie.
W zależności od sytuacji może to oznaczać:
Sankcja nie oznacza umorzenia pożyczonego kapitału. Konsument nadal powinien go zwrócić na zasadach wynikających z przepisów i umowy. Można jednak w uproszczeniu powiedzieć, że po jej zastosowaniu kredyt otrzymywany jest często „za darmo” (należy zwrócić tylko pożyczoną kwotę).
ZAKRES ZASTOSOWANIA
Sankcja kredytu darmowego może mieć zastosowanie do umów objętych ustawą o kredycie konsumenckim. Zasadniczo chodzi o kredyt udzielony konsumentowi w wysokości nieprzekraczającej 255 550 zł albo równowartości tej kwoty w innej walucie.
Analizie można poddać między innymi:
Znaczenie ma nie tylko nazwa produktu, ale przede wszystkim konstrukcja umowy, jej wartość, cel finansowania i status kredytobiorcy.
Z sankcji korzysta konsument, czyli osoba zawierająca umowę w celu niezwiązanym bezpośrednio z działalnością gospodarczą lub zawodową.
NIEPRAWIDŁOWOŚCI
Ustawa dokładnie określa obowiązki kredytodawcy, których naruszenie może prowadzić do zastosowania sankcji kredytu darmowego.
Podczas analizy sprawdzamy między innymi, czy umowa prawidłowo i zrozumiale określa:
Sprawdzamy również, czy umowa została przekazana konsumentowi we właściwej formie i czy jej treść umożliwia samodzielne ustalenie zakresu zobowiązania.
KOSZTY KREDYTU
Wiele sporów dotyczących SKD koncentruje się na sposobie przedstawienia i naliczania kosztów zobowiązania.
Analizy mogą wymagać między innymi:
Samo występowanie wysokich kosztów nie przesądza jeszcze o możliwości zastosowania sankcji. Kluczowe jest ustalenie, czy kredytodawca naruszył obowiązki objęte art. 45 ustawy.
WYROK TSUE
Nie każdy błąd pisarski albo nieścisłość w umowie automatycznie uzasadnia zastosowanie sankcji kredytu darmowego.
W wyroku z 13 lutego 2025 r. w sprawie C-472/23 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wskazał, że sankcja może być stosowana w przypadku naruszenia obowiązków informacyjnych, jeżeli dane naruszenie może podważać możliwość dokonania przez konsumenta oceny zakresu jego zobowiązania.
Znaczenie ma zatem między innymi to, czy z powodu niejasnych albo błędnych informacji konsument nie mógł prawidłowo ustalić:
Ocena powinna uwzględniać rodzaj nieprawidłowości, jej znaczenie oraz całą treść dokumentacji.
Jeżeli przesłanki ustawowe zostały spełnione, konsument zwraca otrzymany kapitał bez odsetek i innych kosztów należnych kredytodawcy.
W zależności od etapu wykonywania umowy może to prowadzić do:
Dokładny sposób rozliczenia zależy od treści umowy, wysokości wypłaconego kapitału, dokonanych wpłat oraz rodzaju kosztów pobranych przez kredytodawcę.
Nie wszystkie wydatki muszą podlegać zwrotowi. Ustawa przewiduje między innymi szczególne zasady dotyczące kosztów ustanowienia zabezpieczenia kredytu.
Ustawa stanowi, że uprawnienie do skorzystania z sankcji kredytu darmowego wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy.
Ustalenie, kiedy dokładnie umowa została wykonana, może jednak budzić wątpliwości. Ocena terminu zależy między innymi od treści zobowiązania, dokonanych rozliczeń oraz okoliczności konkretnej sprawy.
Z tego powodu nie warto odkładać analizy, szczególnie gdy:
Termin ma charakter kluczowy. Przed złożeniem oświadczenia należy dokładnie zweryfikować, czy uprawnienie nadal przysługuje.
PYTANIA I ODPOWIEDZI
Nie. Konsument nadal zwraca kapitał, który rzeczywiście otrzymał. Sankcja dotyczy odsetek i innych kosztów należnych kredytodawcy, z uwzględnieniem wyjątków przewidzianych w ustawie.
Nie. Naruszenie musi dotyczyć obowiązków wskazanych w ustawie. Znaczenie może mieć również to, czy błąd utrudniał konsumentowi ocenę zakresu zobowiązania.
Sankcja z art. 45 dotyczy umów objętych ustawą o kredycie konsumenckim. Typowe kredyty hipoteczne podlegają odrębnym regulacjom, dlatego ich objęcie SKD nie powinno być zakładane bez dokładnego sprawdzenia rodzaju i daty umowy.
Może dotyczyć umów zawartych z instytucjami pożyczkowymi, jeżeli dana umowa spełnia warunki kredytu konsumenckiego i doszło do naruszenia obowiązków objętych sankcją.
Może to być możliwe, jednak ustawa przewiduje roczny termin liczony od dnia wykonania umowy. Sposób liczenia tego terminu wymaga indywidualnej oceny.
Nie należy samodzielnie zaprzestawać spłaty. Sankcja nie usuwa obowiązku zwrotu kapitału, a kredytodawca może zakwestionować skuteczność złożonego oświadczenia.
Odmowa banku nie przesądza jeszcze o braku podstaw do zastosowania sankcji. Sprawa może wymagać dalszej reklamacji, postępowania interwencyjnego albo rozstrzygnięcia przez sąd.
Jeżeli spłacasz albo niedawno spłaciłeś kredyt gotówkowy, pożyczkę, kredyt konsolidacyjny lub inne zobowiązanie konsumenckie, przekaż nam dokumentację.
Sprawdzimy umowę, ocenimy możliwość zastosowania sankcji kredytu darmowego oraz przedstawimy potencjalne korzyści i ryzyko dalszych działań.
