Zmiany w KPC dla frankowiczów wpłynęły na sposób prowadzenia postępowań przeciwko bankom. Część nowych przepisów obowiązuje od 1 lipca 2023 r.
Nowelizacja podniosła próg właściwości sądów okręgowych. Wprowadziła również odrębne postępowanie z udziałem konsumentów. Zmieniły się także zasady przedstawiania dowodów przez przedsiębiorców.
Oddzielny przepis wskazał sąd właściwy dla spraw dotyczących kredytów walutowych. Ma on jednak charakter czasowy.
Zmiany proceduralne nie przesądzają o wyniku konkretnego procesu. Mogą jednak wpływać na jego przebieg, koszty oraz wybór właściwego sądu.
Kiedy weszły w życie zmiany w KPC dla frankowiczów?
Główna część nowelizacji Kodeksu postępowania cywilnego weszła w życie 1 lipca 2023 r. Podstawą była ustawa z 9 marca 2023 r..
Nowelizacja dotyczyła wielu rodzajów postępowań cywilnych. Nie została przygotowana wyłącznie z myślą o kredytach frankowych.
Niektóre rozwiązania mają jednak szczególne znaczenie w sporach konsumentów z bankami. Dotyczy to między innymi:
- właściwości sądów,
- koncentracji twierdzeń i dowodów,
- postępowania z udziałem konsumentów,
- kosztów związanych z brakiem próby polubownego rozwiązania sporu,
- wniosków o wyłączenie sędziego.
Przepisy przejściowe określają, które regulacje stosuje się do wcześniej rozpoczętych spraw. Dlatego znaczenie ma również data wniesienia pozwu.
Wyższy próg właściwości sądu okręgowego
Przed nowelizacją sądy okręgowe rozpoznawały zasadniczo sprawy majątkowe przekraczające 75 tys. zł. Od 1 lipca 2023 r. próg wynosi 100 tys. zł.
Oznacza to, że sąd okręgowy rozpoznaje zasadniczo sprawy, których wartość przedmiotu sporu przekracza 100 tys. zł. Sprawa o dokładnie 100 tys. zł może należeć do sądu rejonowego.
Trzeba jednak uwzględnić również rodzaj dochodzonego roszczenia. Nie każda sprawa frankowa o niższej wartości automatycznie trafi do sądu rejonowego.
W pozwach frankowych wartość przedmiotu sporu zależy od zgłoszonych żądań. Inaczej może wyglądać przy żądaniu zapłaty, a inaczej przy ustaleniu nieważności umowy.
Dlatego właściwość sądu należy ustalić przed wniesieniem pozwu. Błąd może spowodować przekazanie sprawy do innego sądu.
Postępowanie z udziałem konsumentów
Zmiany w KPC dla frankowiczów obejmują także nowe postępowanie odrębne. Dotyczy ono sporów pomiędzy konsumentami i przedsiębiorcami.
Przepisy stosuje się zarówno do roszczeń konsumenta przeciwko przedsiębiorcy, jak i do sytuacji odwrotnej. Bank jest w takim postępowaniu przedsiębiorcą.
Konsument może wytoczyć powództwo przed sąd właściwy dla swojego miejsca zamieszkania. Zasada ta nie dotyczy spraw objętych właściwością wyłączną.
Nowe postępowanie odrębne stosuje się do spraw wszczętych od 1 lipca 2023 r. Nie objęło ono automatycznie wszystkich wcześniej rozpoczętych procesów.
Bank powinien przedstawić twierdzenia i dowody na początku sprawy
Nowelizacja wprowadziła szczególne obowiązki dla przedsiębiorcy. Bank będący powodem powinien przedstawić wszystkie twierdzenia i dowody już w pozwie.
Jeżeli bank występuje jako pozwany, powinien zrobić to w odpowiedzi na pozew. Późniejsze twierdzenia i dowody mogą zostać pominięte.
Od tej reguły istnieją wyjątki. Bank może wykazać, że wcześniejsze przedstawienie materiału nie było możliwe. Może też wskazać, że potrzeba jego powołania pojawiła się później.
W takim przypadku przedsiębiorca powinien zareagować w ciągu dwóch tygodni. Termin liczy się od powstania możliwości albo potrzeby przedstawienia materiału.
Regulacja ma koncentrować materiał procesowy na początku postępowania. Nie oznacza jednak bezwzględnego zakazu zgłaszania późniejszych dowodów.
Próba polubownego rozwiązania sporu a koszty procesu
Przedsiębiorca powinien rozważyć próbę polubownego zakończenia sporu przed złożeniem pozwu. Znaczenie może mieć także sposób prowadzenia takich rozmów.
Sąd może zastosować konsekwencje kosztowe, jeżeli przedsiębiorca:
- zaniechał próby dobrowolnego rozwiązania sporu,
- uchylił się od udziału w takiej próbie,
- uczestniczył w niej w złej wierze,
- przyczynił się przez to do zbędnego procesu,
- doprowadził do wadliwego określenia przedmiotu sprawy.
W takiej sytuacji sąd może obciążyć przedsiębiorcę kosztami niezależnie od wyniku procesu. W uzasadnionym przypadku może podwyższyć koszty maksymalnie dwukrotnie.
Nie następuje to jednak automatycznie. Sąd musi ocenić zachowanie strony oraz jego wpływ na powstanie albo przebieg sporu.
Przepis może mieć znaczenie także wtedy, gdy to bank pozywa kredytobiorcę.
Ograniczenie wniosków o wyłączenie sędziego
Nowelizacja rozszerzyła katalog niedopuszczalnych wniosków o wyłączenie sędziego. Dotyczy to między innymi sędziego, który nie należy do składu rozpoznającego sprawę.
Rozwiązanie ogranicza możliwość składania wniosków obejmujących osoby niezajmujące się danym postępowaniem. Nie wyłącza jednak prawa do złożenia uzasadnionego wniosku.
Strona nadal może domagać się wyłączenia sędziego, gdy występują ustawowe podstawy. Wniosek musi odnosić się do konkretnej osoby i okoliczności sprawy.
Pozew frankowy przed sądem miejsca zamieszkania kredytobiorcy
Szczególna zasada dotycząca kredytów walutowych zaczęła obowiązywać 15 kwietnia 2023 r. Weszła więc w życie wcześniej niż większość nowelizacji.
Przez pięć lat konsument powinien wnosić taki pozew wyłącznie do sądu właściwego dla swojego miejsca zamieszkania. Zasada obejmuje kredyty waloryzowane, indeksowane i denominowane do waluty obcej.
Dotyczy między innymi powództw o:
- ustalenie nieistnienia stosunku prawnego,
- ustalenie bezskuteczności postanowień umowy,
- zwrot świadczeń pobranych w związku z umową,
- inne roszczenia wynikające z kredytu walutowego.
Przepis obowiązuje przez pięć lat od jego wejścia w życie, czyli do 15 kwietnia 2028 r. Jego celem było rozłożenie spraw pomiędzy sądy w całym kraju.
Wcześniej wielu kredytobiorców kierowało pozwy do sądu właściwego dla siedziby banku. Powodowało to dużą koncentrację postępowań w Warszawie.
Czy nowe przepisy przyspieszyły sprawy frankowe?
Zmiany miały usprawnić postępowania i ograniczyć nadmierne gromadzenie spraw w wybranych sądach. Nie gwarantują jednak szybkiego zakończenia każdego procesu.
Czas rozpoznania sprawy nadal zależy od wielu czynników. Znaczenie mają między innymi:
- obciążenie właściwego sądu,
- zakres żądań zawartych w pozwie,
- liczba przeprowadzanych dowodów,
- konieczność przesłuchania kredytobiorców,
- stanowisko procesowe banku,
- wniesienie apelacji,
- indywidualne okoliczności umowy.
Samo skierowanie sprawy do sądu rejonowego nie oznacza, że wyrok zapadnie wcześniej. Również przepisy o koncentracji dowodów nie eliminują wszystkich sporów proceduralnych.
Co zmiany w KPC oznaczają dla frankowicza?
Przed złożeniem pozwu należy prawidłowo ustalić żądania i wartość przedmiotu sporu. Trzeba także wybrać właściwy sąd.
Istotne jest przygotowanie kompletnego materiału już na początku postępowania. Pozew powinien przedstawiać najważniejsze okoliczności i odpowiednie dowody.
Do analizy warto przygotować:
- umowę kredytową,
- regulamin i załączniki,
- wszystkie aneksy,
- historię spłaty,
- zaświadczenie banku,
- dokumenty dotyczące wypłaty kredytu,
- oświadczenia o ryzyku walutowym,
- korespondencję prowadzoną z bankiem.
Znaczenie ma także sposób sformułowania roszczeń. W jednej sprawie właściwe będzie żądanie ustalenia i zapłaty. W innej potrzebna może być odmienna strategia.
Czy można zakwestionować już spłacony kredyt frankowy?
Całkowita spłata kredytu nie wyklucza analizy jego umowy. Kredytobiorca może dochodzić zwrotu świadczeń pobranych na podstawie zakwestionowanych postanowień.
Każda taka sprawa wymaga jednak oceny terminów przedawnienia. Należy również ustalić wysokość dokonanych wpłat i sposób zakończenia umowy.
Znaczenie może mieć wcześniejsza spłata, sprzedaż nieruchomości albo refinansowanie kredytu. Analizie powinny podlegać także zawarte aneksy i ugody.
Indywidualna analiza sprawy frankowej
Zmiany w KPC dla frankowiczów uporządkowały kilka ważnych kwestii proceduralnych. Nie przesądzają jednak o nieważności konkretnej umowy.
Podstawą roszczeń pozostaje treść dokumentów oraz okoliczności zawarcia kredytu. Ważny jest również status konsumenta i zakres informacji przekazanych przez bank.
Kancelaria Rzucidło analizuje umowy kredytów indeksowanych i denominowanych do walut obcych. Pomagamy także ustalić właściwy sąd i przygotować strategię procesową.
Jeżeli posiadasz albo spłaciłeś kredyt frankowy, przekaż nam dokumentację. Ocenimy możliwe roszczenia, ryzyka oraz kolejne etapy postępowania.
